Top 7 # Xem Nhiều Nhất Văn Khấn Vua Bếp Mới Nhất 2/2023 # Top Like | Herodota.com

“Vua Bếp” Nói Về Mâm Cỗ Tết

(VOV) – Với nhịp sống công nghiệp hiện đại, hối hả thì mâm cỗ Tết ngày nay cũng đã ít nhiều thay đổi. Nghệ nhân Đinh Bá Châu chia sẻ về điều này…

Mâm cỗ cúng gia tiên trong chiều ngày cuối cùng của năm với người Việt xưa nay vẫn là công việc vô cùng quan trọng. Sự ấm cúng trong niềm vui sum họp gia đình bên mâm cỗ tất niên vẫn luôn là nét đẹp truyền thống của người Việt từ bao đời.

PV: Là một nghệ nhân nấu ăn hàng chục năm ở Hà Nội, theo ông, việc chuẩn bị cho mâm cỗ Tết có ý nghĩa như thế nào?

Nghệ nhân Đinh Bá Châu: Ngày xưa, thời Pháp thuộc, việc chuẩn bị mâm cỗ Tết không phải ai cũng làm được mà thường được giao cho những người phụ nữ tần tảo, nấu nướng khéo léo, đảm đang trong gia đình như mẹ hoặc bà. Mâm cỗ Tết ngày xưa đẹp nhất vẫn là 4 đĩa, 8 bát để chuẩn bị cho từ 5 – 10 người ăn. Trên mâm cỗ Tết, thường có các món ăn đặc trưng như: Bánh chưng xanh mát, một con gà luộc, một bát canh măng chân giò, một bát miến nấu lòng gà thả nấm, một món chim tần hoặc đĩa giò lụa, giò xào, chả cốm; đĩa xào, nem rán và dưa hành ăn kèm, ở những vùng biển thường có nồi cá thu kho nước dừa.

Dưới bàn tay khéo léo của người phụ nữ, không cần nếm mà chỉ cần nhìn bằng mắt cũng cảm nhận hết sự hấp dẫn của món ăn qua cách trang trí, màu sắc đẹp mắt như màu xanh, vàng, đỏ (tuyệt đối tránh màu đen). Mâm cỗ được bày biện rất đẹp mắt, một đĩa xôi gấc đỏ được đơm đầy để ở giữa mâm, xung quanh bày đĩa, bát tròn trĩnh. Bát cơm gạo mới thơm ngon cúng để tỏ lòng thành của gia đình con cháu với gia tiên, trời Phật. Khi cúng mâm cỗ gia tiên thì phải khấn tứ phương để cầu cho gia đình, đất nước an khang thịnh vượng – đây là tục lệ đẹp của dân tộc.

PV: Theo ông, vì sao mâm cỗ Tết ngày nay không còn được như xưa?

Nghệ nhân Đinh Bá Châu: Cuộc sống bây giờ hiện đại, cái gì cũng nhanh, gọn, tinh giản, việc ăn uống cũng trở nên đơn giản rất nhiều. Những ngày Tết, với lớp trẻ hiện nay, chỉ cần làm nước lẩu với cá, thịt bò, tôm, mực để trong tủ lạnh, có thể có thêm các món ăn chay, món rau salat trộn dễ ăn, nhẹ bụng… khách đến mang ra đãi là xong.

Do nhịp sống công nghiệp hối hả bận rộn, vì thế Tết truyền thống trong thời hiện đại cũng dần dần thay đổi cả về quan niệm lẫn hành vi. Người ta giờ đã có quan niệm chơi Tết thay cho ăn Tết, họ dành thời gian cho việc nghỉ ngơi và thư giãn thay cho sự tất bật, vất vả cả tuần liền cho việc làm cỗ Tết. Chính vì vậy, sự thay đổi đó ít nhiều cũng thể hiện trên mâm cỗ Tết. Mâm cỗ ngày xưa có khi tới 12 món, vừa quá cầu kỳ rườm rà về khẩu vị, nhiều món luộc, nướng, rán, xào… nhưng nay chỉ cần làm mâm cỗ sao cho nhanh gọn không mất nhiều thời gian. Việc sắm Tết trở nên đơn giản và gọn nhẹ bởi cái gì cũng sẵn, cũng tiện, không thiếu gì, từ chiếc bánh chưng xanh đến đĩa xôi, con gà cúng, măng đã được ngâm sẵn… Hơn nữa, ngày xưa, phụ nữ tề gia nội trợ, chỉ ở nhà chăm lo gia đình, còn thời đại công nghệ ngày nay phụ nữ cũng phải tham gia vào công tác xã hội nên rất bận rộn, không có nhiều thời gian, vì vậy, mâm cỗ không cần quá nhiều món mà chỉ cần ăn đủ.

PV: Vậy theo ông, để phù hợp đời sống hiện đại thì mâm cỗ Tết phải làm như thế nào để đơn giản mà vẫn đầy đủ ý nghĩa thể hiện sự trang trọng, thành kính với tổ tiên?

Nghệ nhân Đinh Bá Châu: Theo tôi, sự thay đổi trong mâm cỗ ngày Tết không đồng nghĩa với việc phủ định giá trị truyền thống của mâm cỗ Tết – mà mâm cỗ tất niên hiện nay vẫn với sự chu đáo và trang trọng. Với mỗi người dân Hà Thành, mâm cỗ Tết đêm tất niên vẫn là sự kết hợp đầy ý nghĩa của hương vị, sắc màu, hồn xuân đất Việt thăng hoa và sự sum họp đầm ấm tình thân. Tuy nhiên, dù cuộc sống đã đủ đầy hơn nhưng mâm cỗ cúng gia tiên không thể vắng bóng đĩa thịt gà, bát canh miến lòng gà, bát canh măng, một đĩa giò, bánh chưng hoặc xôi gấc đỏ…

Mâm cỗ ngày Tết của gia đình tôi cũng làm không quá nhiều, chỉ đủ để cúng đêm giao thừa, ngày Mùng 1 cúng gia tiên và Mùng 3 cúng hóa vàng, bởi nếu nấu nhiều mà phải bỏ thừa thì cũng sẽ có tội với trời.

Hoàng Dũng (Báo TNVN thực hiện)

Sự Tích Táo Quân Và Ý Nghĩa Của Việc Cúng Lễ Vua Bếp

Tục thờ cúng Táo quân bắt nguồn từ 3 cơ sở: một là tín ngưỡng phồn thực; hai là dựa trên cơ sở sản xuất của nông nghiệp lúa nước; ba là tín ngưỡng thờ đa thần.

Thần Táo Quân trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam có nguồn gốc từ ba vị thần Thổ Công, Thổ Địa, Thổ Kỳ của Lão giáo Trung Quốc.

Nhưng được Việt hóa thành sự tích “2 ông 1 bà” – vị thần Đất, vị thần Nhà, vị thần Bếp núc. Tuy vậy người dân vẫn quen gọi chung là Táo Quân hoặc ông Táo.

Theo văn hóa truyền thống dân tộc, ngày 23 tháng chạp hằng năm, các gia đình đều chuẩn bị mâm cỗ thịnh soạn để tiễn ông Công ông Táo lên chầu trời.

Các vị Táo Quân quanh năm ở trong bếp, biết hết mọi chuyện hay dở tốt xấu trong nhà sẽ lên báo cáo tình hình của gia chủ năm qua với Ngọc Hoàng.

Phong tục thờ cúng ông Công ông Táo mang nhiều ý nghĩa nhân văn, hướng con người ta tích cực làm việc tốt, sống lương thiện.

Sự tích ông Công ông Táo bắt nguồn từ xa xưa từ những câu chuyện mà dân gian lưu truyền từ đời này qua đời khác.

Sự tích ông Công ông Táo

Theo người Việt Nam, Táo quân là chức Ngọc Hoàng thượng đế trao cho ba người có mối tình thâm nghĩa nặng: nàng Thị Nhi và hai chàng Trọng Cao, Phạm Lang. Thị Nhi có chồng là Trọng Cao.

Tuy ăn ở mặn nồng tha thiết với nhau, nhưng mãi không có con. Vì vậy, dần dà Cao hay kiếm chuyện xô xát dằn vặt vợ.

Một hôm, chỉ vì một chuyện nhỏ, Cao gây thành chuyện lớn, đánh Thị Nhi và đuổi đi. Nhi bỏ nhà, lang thang đến một xứ khác và sau đó gặp Phạm Lang. Phải lòng nhau, hai người kết thành vợ chồng.

Phần Trọng Cao, sau khi nguôi giận thì quá ân hận, nhưng vợ đã bỏ đi xa rồi. Ray rứt và nhớ quay quắt, Cao lên đường tìm kiếm vợ.

Ngày này qua tháng nọ, tìm mãi, hết gạo hết tiền, Cao phải làm kẻ ăn xin dọc đường. Cuối cùng, may cho Cao, tình cờ tìm xin ăn đúng nhà của Nhi, nhằm lúc Phạm Lang đi vắng.

Nhi sớm nhận ra người hành khất thân tàn ma dại đúng là người chồng cũ của mình. Nàng mời vào nhà, nấu cơm mời Cao.

Đúng lúc đó, Phạm Lang trở về. Nhi sợ chồng nghi oan, nên giấu Cao dưới đống rạ sau vườn.

Chẳng may, đêm ấy, Phạm Lang nổi lửa đốt đống rạ để lấy tro bón ruộng. Thấy lửa cháy, biết Cao ở trong đó, Nhi lao mình vào tính cứu Cao ra.

Thấy Nhi nhảy vào đống lửa, Phạm Lang thương vợ cũng nhảy theo. Cả ba đều chết trong đám lửa.

Thượng đế thương tình thấy 3 người sống có nghĩa có tình nên phong cho làm vua bếp hay còn gọi là Định phúc Táo Quân và giao cho người chồng mới là Thổ Công trông coi việc trong bếp, người chồng cũ là Thổ Địa trông coi việc trong nhà, còn người vợ là Thổ Kỳ trông coi việc chợ búa.

Không những định đoạt may, rủi, phúc họa của gia chủ, các vị Táo còn ngăn cản sự xâm phạm của ma quỷ vào thổ cư, giữ bình yên cho mọi người trong nhà.

Trên cao Ngọc Hoàng thượng đế, đã chứng kiến hết câu chuyện nên phong cho 3 người mỗi người một chức vụ khác nhau:

Phạm Lang là Thổ Công trông lo việc bếp. Trọng Cao là Thổ Địa trông nom việc nhà. Thị Nhi là Thổ Kỳ trong nom việc chợ búa.

Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Hùng Vĩ cho biết, truyền thuyết về ba ông đầu rau của Việt Nam là một sáng tạo độc đáo. Từ ý nghĩa của những cái tên cũng nhiều ẩn ý thú vị.

Nàng Thị Nhi (Nhi ẩn nghĩa từ Hán Việt là nấu chín, nấu nhừ) lấy chàng Trọng Cao (Cao ẩn nghĩa là tinh bột, bánh bột, cơm).

Còn Phạm Lang thì Lang, còn âm đọc khách là Canh, nghĩa là món canh, người ta nấu chín thức ăn với nhiều nước.

Chỉ có thế, Cơm – Canh – Nấu chín, thật đơn giản và rất Việt Nam. Nhưng nó ẩn chứa một triết lí: Bếp lửa có thể nuôi chúng ta sống như lầm lẫn sơ suất cũng có thể tạo ra những bi kịch.

Ý nghĩa của việc cúng lễ ông Công ông Táo

Trao đổi về việc cúng lễ ông Công ông Táo trên chúng tôi Tiến sĩ Văn hóa học Nguyễn Thị Hồng cho biết, lễ nghi, cúng tế không cần quá rườm rà nhưng phải chỉn chu và cần sự tôn kính, thành tâm.

Để không hiểu sai về tục cúng ông Công ông Táo, trước hết, người dân phải biết về nguồn gốc của tục lệ này của dân tộc.

Theo Tiến sĩ Văn hóa học Nguyễn Thị Hồng, tục thờ cúng Táo quân của người Việt bắt nguồn từ 3 cơ sở:

Một là tín ngưỡng phồn thực, cầu mong sự sinh sôi phát triển; hai là dựa trên cơ sở sản xuất của nông nghiệp lúa nước; ba là tín ngưỡng thờ đa thần, thờ cúng Táo quân thực chất là thờ cúng Thần Lửa.

” Vì nguồn gốc là thờ thần lửa nên người Việt thường thờ ông Công ông Táo ở 2 nơi, trên bàn thờ và trong bếp. Cũng vì nguồn gốc này mà người miền Nam khi cúng thường đốt lửa thật to, bật bếp gas hết cỡ “, Tiến sĩ Hồng cho biết.

Từ nguồn gốc là thờ thần lửa, về sau, phân hóa thành 3 vị thần gồm: Thổ Công, Thổ Địa và Thổ Kỳ. Đây là 3 vị thần quan trọng, giữ trách nhiệm trông coi chuyện bếp núc, đất đai và các công việc trong gia đình.

Phóng sinh cá chép

Theo truyền thuyết kể lại rằng, hằng năm, Táo quân được ông Trời phái xuống trần gian theo dõi và ghi chép những việc làm thiện – ác của loài người.

Sau đó, cứ vào ngày 23 tháng Chạp hàng năm, Táo quân lại cưỡi cá chép hóa rồng lên Thiên đình báo cáo tất cả việc làm tốt và chưa tốt của con người trong một năm để Thiên đình định đoạt công tội, thưởng phạt phân minh cho tất cả loài người.

Người dân thường chuẩn bị một đôi hoặc 3 con cá chép sống, thả trong chậu nước, cúng cùng các đồ lễ khác. Sau khi cúng xong sẽ đem “phóng sinh” ở sông, ao, hồ, nghĩa là để đưa ông Táo về trời.

Ngoài ra, trong tâm thức người Việt, “cá vượt Vũ môn” hay “cá chép hóa rồng” còn mang ý nghĩa của sự thăng hoa, biểu tượng của tinh thần vượt khó, sự kiên trì, bền chí chinh phục tri thức để đi tới thành công, biểu trưng cho nhân cách thanh cao tiềm ẩn hoặc hướng đến một kết quả tốt đẹp.

Ngoài ra, tục thả cá chép trong ngày 23 tháng Chạp còn thể hiện sự từ bi quý báu của người Việt.

Thả cá như thế nào cho đúng cách?

Thả cá chép ngày Tết ông Táo không chỉ là một nét đẹp văn hóa tâm linh, mà còn góp phần tái tạo nguồn lợi ngoài tự nhiên.

Chính vì vậy mà việc thả cá chép phải được tiến hành đúng cách và khi thả phải nhẹ nhàng để tránh va chạm mạnh làm cá chết.

Tuyệt đối không được thả cả túi nilong vì cá không thoát ra để kiếm ăn thì sẽ không sống sót, như vậy không thể gọi là phóng sinh.

Hơn nữa, túi nilong còn gây mất mỹ quan và ô nhiễm môi trường.

Chính vì vậy, mỗi người trong chúng ta hãy thật sự có ý thức khi thực hiện những phong tục cổ truyền để những phong tục này thực sự đẹp, ý nghĩa và mãi lưu truyền.

Hướng Dẫn Bài Văn Khấn Cúng Sửa Bếp Chuẩn Nhất

1Văn khấn xin phép sửa bếp

” Nam mô a di Đà Phật! ( 3 lần )

Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương. Con kính lạy Hoàng thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần. Con kính lạy Quan Đương niên. Con kính lạy các Tôn thần bản xứ.

Tín chủ (chúng) con là:…………….

Ngụ tại:…………

Hôm nay là ngày… tháng… năm….. tín chủ con thành tâm sắm lễ, quả cau lá trầu, hương hoa trà quả, thắp nén hương dâng lên trước án, có lời thưa rằng: Vì tín chủ con muốn sửa chữa căn nhà bếp ở địa chỉ……….. là ngôi đương cơ trụ trạch để làm nơi nấu nướng cho gia đình con cháu. Nay chọn được ngày lành tháng tốt, kính cáo chư vị linh thần, cúi xin soi xét và cho phép được sửa chữa.

Tín chủ con lòng thành kính mời ngài Kim Niên Đường Thái tuế chí đức Tôn thần, ngài Bản cảnh Thành hoàng Chư vị Đại Vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, ngài Định phúc Táo quân, các ngài Địa chúa Long Mạch Tôn thần và tất cả các vị Thần cai quản khu vực này. Cúi xin các ngài nghe thấu lời mời, giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, độ cho chúng con mọi chuyện thuận lợi, công việc hanh thông, chủ thợ bình an, âm phù dương trợ, sở nguyện tòng tâm.

Tín chủ con lại xin phổ cáo với các vị Tiền chủ, Hậu chủ và các vị Hương linh, cô hồn y thảo phụ mộc quanh quất khu vực này, xin mời tới đây thụ hưởng lễ vật, phù trì tín chủ, cũng như chủ thợ đôi bên, khiến cho an lành, công việc chóng thành.

Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.

Nam mô a di Đà Phật!”

2Văn khấn tạo lập nhà bếp

” Nam Mô A Di Đà Phật (3 lần)

Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.Con kính lạy Hoàng thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.Con kính lạy quan Đương Niên.Con kính lạy các Tôn thần bản xứ.

Tín chủ chúng con là….

Ngụ tại….

Hôm nay là ngày….

Tín chủ chúng con thành tâm sắm lễ, quả cau lá trầu, hương hoa trà quả, thắp nén tâm hương, dâng lên trước án, có lời thưa rằng:

Vì tín chủ chúng con khởi tạo …. (sửa nhà, sửa bếp, xây thêm…) căn nhà ở địa chỉ….. ngôi dương cơ trụ trạch để làm nơi…. (cư ngụ cho gia đình, kinh doanh….).

Nay chọn được ngày lành tháng tốt, kính cáo chư vị linh thần, cúi mong soi xét và cho phép được động thổ (sửa nhà, sửa bếp, cất nóc…).

Tín chủ chúng con thành tâm kính mời:

Ngài Kim Niên Đương cai Thái Tuế chí đức Tôn thần.

Ngài Bản cảnh Thành Hoàng chư vị Đại Vương.

Ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa.

Ngài Định phúc Táo quân.

Các ngài Địa chúa Long Mạch Tôn thần và tất cả các Thần linh cai quản trong xứ này.

Cúi xin các Ngài, nghe thấu lời mời, giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, độ cho chúng con được vạn sự tốt lành, công việc hanh thông, chủ – thợ được bình an, ngày tháng hưởng phần lợi lạc, âm phù dương trợ, sở cầu như ý, sở nguyện tòng tâm.

Tín chủ lại xin phổ cáo với các vị Tiền chủ, Hậu chủ và các vị hương linh, cô hồn y thảo phụ mộc, phảng phất quanh khu vực này, xin mời các vị tới đây thụ hưởng lễ vật, phù trì tín chủ, cũng như chủ thợ đôi bên khiến cho an lành, công việc chóng thành muôn sự như ý.

Dãi tấm lòng thành, cúi xin chứng giám, xin được phù hộ độ trì.

Nam Mô A Di Đà Phật (3 lần).”

3Dọn nhà mới, văn khấn cúng nhà bếp

Nam mô a di Đà Phật! ( 3 lần )

Con lạy chín phương trời, mười phương Chư Phật. Chư Phật mười phương, con kính lạy ngài Đông trù tư mệnh Táo phủ thần quân.

Hôm nay ngày … Tháng … Năm …

Gia đình chúng con mới chuyển (dọn) đến đây là: … (Địa chỉ) …

Chúng con thật tâm sắm lễ, quả cau lá trầu, hương hoa trà quả. Thắp nén tâm hương tín chủ con thành tâm kính bái, kính mời ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân hiển linh trước án hưởng thụ lễ vật. Nhờ hồng phúc tổ tiên, thần linh linh thiêng phù trì, chúng con vừa mới tạo lập được ngôi nhà mới. Nhân lựa chọn được ngày lành tháng tốt, xây dựng án thời, kê giường group lửa, kính lễ khánh hạ.

Chúng con lễ bạn tâm thành, kính lễ cầu xin, mong Tôn thần phù hộ độ trì toàn gia chúng con, trai gái, già trẻ thể trạng dồi dào, an khang thịnh vượng, vạn sự tốt lành.

Với 3 bài văn tế cúng nhà bếp trên, Bách Hóa XANH hy vọng bạn sẽ có thể sửa sang và xây mới nhà bếp trong nhà được thành công, thuận lợi và mang lại cho gia đình nhiều may mắn.

Kinh nghiệm hay Bách Hóa XANH

Nhiều Gia Đình Thành Kính Dâng Cơm Cúng Vua Hùng

Mâm cơm cúng tổ tiên, vua Hùng vào ngày 10/3 xuất phát từ tâm của mỗi thành viên trong gia đình. Việc bày biện cũng không mang tính chất mâm cao cỗ đầy, hay mê tín cũng bái mà mà là nét đẹp văn hóa, phong tục tập quán của cha ông để lại. Vì thế, mâm cỗ cúng tổ tiên chỉ đơn giản, phù hợp với “đất lề quê thói”.

Từ những sản vật sẵn có trong vườn nhà, các gia đình đã chuẩn bị mâm cơm cúng giản dị nhưng đủ đầy các món ăn truyền thống của người Việt như: Xôi, gà, nem, bánh chưng, bánh giày… thể hiện lòng thành kính dâng cúng tổ tiên với ý nghĩa tri ân, tưởng nhớ công ơn vua Hùng đã đặt nền móng ban đầu cho cuộc sống muôn dân.

Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian tỉnh Phú Thọ – Phạm Bá Khiêm cho biết: “Thờ cúng Hùng Vương cũng là một tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên nhưng được nâng lên một tầm cao đó là tổ tiên của dân tộc Việt Nam. Cứ mỗi dịp tới ngày Giỗ Tổ mùng 10 tháng 3 âm lịch, tất cả những người con đất Việt trên khắp thế giới đều hướng về ngày lễ chung toàn dân tộc – ngày lễ Giỗ Tổ Hùng Vương.

Có một nghi lễ không thể thiếu trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên dù là ở gia đình nhỏ hay lễ trọng của dân tộc thì việc dâng lễ vật lên ban thờ trong đó có mâm cơm là vô cùng quan trọng, thể hiện sự thành kính của người sống với người đã khuất cũng như nhằm tri ân với tổ tiên”.

Cỗ cúng ngày giỗ Tổ khác với cỗ cúng gia tiên ngày Tết, sẽ có những món cơ bản như bánh chưng, bánh dày và cơm tẻ. Theo lý giải của nhà nghiên cứu Nguyễn Hùng Vĩ: “Sở dĩ người dân chọn các món bánh chưng, bánh dày vì là 2 sản vật thời kỳ Hùng Vương tượng trưng cho sự sinh sôi nảy nở của muôn loài. Cơm tẻ cũng do vua Hùng dạy dân cấy lúa mà ra, là lương thực hàng ngày, nên trong mâm cỗ có nếp, có tẻ cũng như có âm có dương đầy đủ sẽ sinh sôi”.